Straat
Naam
nl
Turfmarkt
Alternatieve naam
nl
Turffmarct
nl
Turfmarckt
Omschrijving
nl
De naam spreekt voor zich zelf. De turf uit de Moordrechtse, Waddinxveense en Sluipwijkse venen werd hier ter markt gebracht. Toen omstreeks de helft der 16de eeuw de aanvoer zo groot werd, dat dit marktterrein geen voldoende ligplaats meer bood voor de turfschepen en dus voor de handel in dit produkt, werd het verzoek gedaan om de markt naar de Raam te verleggen. In vroeger tijd hadden verscheidene gedeelten van de Turfmarkt, die in de 14de eeuw reeds aan beide zijden bebouwd was, eigen namen. Aan de noordwestzijde van het water: 1.de Vercke- ofte Elsmarct, van Sint Antheunisbrug tot Vrouwensteeg (Inventaris Archief Sint-Janskerk 15, fol. 37 v., 1333). 2. Hon(t/d)scoop, van de Vrouwensteeg tot de Lange Dwarsstraat (Vuilsteeg). Eerste vermelding als zodanig in 1343 (Regestenlijst Kloosterarchieven 8). Ook nog op de Gemeente-Atlas van J. Kuijper (ca. 1867). 3. Turfmarct, van de Lange Dwarsstraat tot de Gouwe. Aan de zuidoostzijde: 4. Tevecoop, van de trappenbrug bij de Naaierstraat tot de Gouwe. Eerste vermelding als zodanig in 1343 (Regestenlijst Archief Sint-Janskerk 10). Ook nog bij Kuijper (1867). Van deze indeling, die voorkomt op de plattegrond van Blaeu (1649), werd weleens afgeweken. Zo wordt bijv. Hondscoop ook aangegeven als te beginnen bij de Kleiweg (Inventaris van het Oud-Archief Gouda 1883). In het eigenboek van 1592 (Inventaris der Oude Rechterlijke archieven Gouda 333, fol. 77 v) wordt gesproken van de Turfmarkt of Honscoop”en ook (fol. 85 v) van “Honscoopt” of “Elsmarct”. Terecht noemt De Lange van Wijngaerden op zijn geconstrueerde plattegrond van 1270 de gehele noordwestzijde Hontscoop. De naam Varkensmarkt spreekt voor zichzelf; zij verviel toen in het midden van de 17de eeuw een nieuw marktterrein voor deze dieren in gebruik werd genomen. De naam Els- of Elzenmarkt bleef behouden tot 1908. Op deze markt werden de elzetakkenbossen, die o.m. door de bakkers werden gebruikt, aangevoerd. Elzen vormden destijds een belangrijk deel van de houtstand in de omgeving van Gouda. Ookk de naam Eiermarkt schijnt voor dit deel van de Turfmarkt in gebruik te zijn geweest. De betekenis der namen Hontscoop en Tevecoop, die reeds in 1391 (Inventaris van het Oud-Archief Gouda 288, fol. 8 en 5) voorkomen, staat niet geheel vast. Er is waarschijnlijk enig verband met de verschillende coopen in Zuid-Holland en Utrecht. Dit zijn terreinen, die voor ontginning werden uitgegeven. Het water van de Turfmakrt was de oorspronkelijke stadsgracht tussen de Hoogstraat en de Gouwe. De betekening van de Hon(t)s en Teve valt slechts te gissen. Met ‚hons wordt wel houtgewas aangeduid.
Bron
Bronvermelding
Genoemd naar
nl
Genoemd naar de turfmarkt, die hier tot het midden van de zestiende eeuw werd gehouden. Turf is gedroogd veen dat vroeger als brandstof werd gebruikt, zowel voor huishoudelijk als voor industrieel gebruik. Vooral het veen ten westen van Gouda leverde hoogwaardige turf op. Gouda was Hollands grootste turfmarkt en overslaghaven, goed voor bijna de helft van de export naar de Zuidelijke Nederlanden. Honderden miljoenen tonnen turf zijn tussen de dertiende en de twintigste eeuw in Gouda verscheept. Toen aan het begin van de zestiende eeuw de Goudse bierbrouwerij en bierexport sterk afnamen, zijn de lokale schippers turf gaan vervoeren. Rond 1580 waren er ruim vijfhonderd Goudse turfschippers. Zij voeren vaak op vaste trajecten naar Zeeland, Brabant en Vlaanderen en vervoerden naast turf ook wel passagiers. De turfhandel vond aanvankelijk plaats langs de eerste stadswallen. Na de stadsuitbreiding van 1350 groeide de turfopslag uit van de Turfmarkt naar de Raam en de Nieuwehaven, om rond 1580 te verhuizen naar de Turfsingel en het gebied ten oosten van het kasteel. Langs de Turfmarkt kwamen toen bedrijven en woningen te staan.
Ligging
nl
de noordwestzijde (even zijde) loopt van de Kleiweg tot de Lage Gouwe bij de Crabethbrug; de zuidoostzijde (oneven zijde) van de Bauwstraat tot de Lage Gouwe
Ligt in
Vermeldingen
Jaar eerste vermelding
1539
Geometrie
Zie voor meer RDF data
Identifier
Permalink
Onderwerp van
Is gerelateerd aan
- Collecties
- Straten Gouda
Commentaar
Nog geen reacties! Ben jij de eerste die een reactie plaatst!