Problematische straatnamen

Objecten

• Stoofsteeg
  Genoemd naar de naam houdt vermoedelijk verband met de aanwezigheid van zogenaamde stoven of badstoven, openbare badhuizen, die in de middeleeuwen in bepaalde straten waren geconcentreerd. Deze stoven boden namelijk mede gelegenheid tot prostitutie en overspel en stonden daarom onder toezicht van het stadsbestuur; hetzij om de prostitutie te regelen, hetzij om haar tegen te gaan. Zo verleende Utrecht vergunning voor badstoven uitsluitend voor mannen of vrouwen, mocht in Den Briel de houder van een badstoof niet meer dan drie jonge vrouwen in dienst hebben, en was het in Dordrecht voor prostituees verboden om badstoven te betreden.
• Bernhardhof
  Genoemd naar Bernhard Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter (1911-2004), prins der Nederlanden, prins van Lippe-Biesterfeld, Noble Seigneur en graaf van Schwalenberg en Sternberg, de echtgenoot van koningin Juliana der Nederlanden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam hij vanuit Londen deel aan de strijd tegen Duitsland. Na de oorlog vervulde hij allerlei maatschappelijke functies op het gebied van economie, sport, natuur en cultuur. Zo was hij grondlegger en eerste voorzitter van het Wereld Natuur Fonds, één van de oprichters van de Bilderberg-conferentie, regent van het Anjerfonds, beschermheer van AMREF Flying Doctors Nederland en goodwill-ambassadeur van het Nederlandse bedrijfsleven in het buitenland. Een smet op zijn blazoen was de Lockheed-affaire (door het ontvangen van steekpenningen van een Amerikaanse vliegtuigbouwer).
• Bothastraat
  Genoemd naar Louis Botha (1862 - 1919), commandant-generaal van de Transvaalse commando's in de Tweede Vrijheidsoorlog van de Zuid-Afrikaanse Boerenrepublieken tegen Groot-Brittannië (1899 - 1902). Hij was ook de belangrijkste Afrikaner vertegenwoordiger tijdens de vredesonderhandelingen van 1902. Na de 'Vrede van Vereeniging' streefde hij naar een verzoeningspolitiek met de Britten. In de herstelperiode na de oorlog ging Botha samen met Christiaan de Wet en Koos de la Rey naar Europa om daar fondsen te werven om het land van de Boeren weer op te bouwen. Botha werd in 1907 minister-president van de Transvaal. Toen Zuid-Afrika in 1910 lid werd van het Britse Gemenebest, werd Botha de eerste premier van de Unie van Zuid-Afrika, de voorganger van het huidige Zuid-Afrika.
• Columbuslaan
  Genoemd naar Christoffel Columbus (1451 - 1506), een Italiaanse zeevaarder, die in 1492 Amerika ontdekte. Overtuigd van de bolvorm van de aarde, meende Columbus dat Indië in westwaartse richting gemakkelijker te bereiken zou zijn dan langs de gebruikelijke weg oostwaarts. Gesteund door de Spaanse koningin Isabella van Castilië maakte hij vier reizen in westelijke richting (in 1492, 1493, 1498 en 1502) en ontdekte daarbij de Bahama-archipel, Cuba, Haïti en andere eilanden. In 1498 bereikte hij voor het eerst het vasteland (Venezuela). Hij bleef daarna zoeken naar een doorgang naar Indië. Zijn zeevaartkundige kennis, zijn moed en standvastigheid werden erkend, maar er was veel kritiek op zijn wanbeheer en zijn wreed optreden tegen de inheemse bevolking. Daardoor viel hij bij koning Ferdinand in ongenade en verloor hij zijn titel 'onderkoning'.
• Cronjéstraat
  Genoemd naar Petrus Arnoldus Cronjé (1835 - 1911), een Transvaalse generaal. Met de opmars van zijn Boerencommando naar Potchefstroom in december 1880 en het uitvaardigen van een proclamatie, begon de Eerste Zuid-Afrikaanse Vrijheidsoorlog of Eerste Boerenoorlog (1880 - 1881). In de Tweede Vrijheidsoorlog (1899 - 1902) versloeg hij in 1899 de Engelsen bij de Modderrivier en bij Magersfontein, maar in 1900 moest hij met zijn leger bij Paardenburg capituleren. Cronjé werd gevangengezet op St. Helena. Na de oorlog werd hij vrijgelaten en ging naar de Verenigde Staten. Daar maakte hij deel uit van het 'Boereoorlogsirkus' (Boer War Circus), waarin een groep veteranen de veldslagen van de Boerenoorlog naspeelde. Het leverde hem de bijnaam 'circusgeneraal' op. Cronjé stierf op Coney Island.
• Dutoitstraat
  Genoemd naar ds. Stephanus Johannes du Toit (1847 - 1911), een Zuid-Afrikaanse leraar, schrijver en historicus. Du Toit was een veelzijdig begaafd Afrikaner: orthodox predikant, één van de voormannen van de Eerste Afrikaner Taalbeweging, oprichter van de Afrikaandersbond in 1879, superintendent van onderwijs in Transvaal in de jaren 1881 - 1888, dichter van het Zuid-Afrikaanse volkslied en redacteur van het weekblad Di Patriot, de verdediger van het Afrikaans. In 1883 - 1884 maakte hij deel uit van het driemanschap onder leiding van Paul Kruger, dat naar Engeland reisde om veranderingen te bepleiten in de 'Conventie van Pretoria' van 1881 die een einde maakte aan de Eerste Boerenoorlog. Het gezelschap bezocht daarnaast een aantal Europese landen waaronder Nederland.
• Fourieweg
  Genoemd naar Joseph Johannes (Jopie) Fourie (1878 - 1914), een Zuid-Afrikaanse nationalist en aanvoerder van de Boeren in hun strijd tegen de Engelsen in de jaren 1899 - 1902. Tijdens de Eerste Wereldoorlog moesten de Afrikaners in het Britse leger vechten tegen de Duitsers (het tegenwoordige Namibië was een Duitse kolonie). Voor veel Afrikaners stond dat gelijk met het aanvallen van mensen van het eigen volk, aangezien er generaties Afrikaners in Suid-Wes Afrika (Namibië) leefden. Het gevolg was een rebellie binnen het leger in 1914. Fourie was één van de opstandelingen. In opdracht van de Britse regering werd hij gevangengenomen, ter dood veroordeeld en in Pretoria door een vuurpeloton gefusilleerd.
• Hertzogstraat
  Genoemd naar James Barry Munnik Hertzog (1866 - 1942), een Zuid-Afrikaanse generaal en politicus. Hertzog was rechter in Bloemfontein. In de Tweede Zuid-Afrikaanse Boerenoorlog was hij een succesvol generaal van de Oranje-Vrijstaat. Na de 'Vrede van Vereeniging' in 1902 werd hij minister van Onderwijs, later minister van Justitie, van de Unie van Zuid-Afrika. In 1914 richtte hij met enkele veteranen uit de Tweede Boerenoorlog de Nasionale Partij op. Van 1924 tot 1939 was Hertzog premier. Hij beijverde zich voor de instandhouding van de Afrikaanse taal en cultuur, streefde naar samenwerking tussen de Afrikaans en Engelssprekende groepen van de bevolking en was de ontwerper van de Segregatiewetten van 1936. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog wilde Hertzog neutraal blijven; de oorlogsverklaring aan Duitsland leidde tot zijn aftreden.
• Houtmansgracht
  Genoemd naar de gebroeders Cornelis en Frederik de Houtman, Goudse zeevaarders, die reizen maakten naar Oost-Indië. Cornelis de Houtman (1565 - 1599) was ontdekkingsreiziger en Frederik de Houtman (1571 - 1627) was handelaar. In 1595 vertrokken de broers op last van de Compagnie van Verre op de schepen ‘Amsterdam’, ‘Hollandia’, ‘Mauritius’ en het jacht ‘Duyfken’ voor de eerste Nederlandse reis naar Indië. Hun doel was het onderzoeken van nieuwe handelsroutes voor de handel in specerijen. Na bezoeken aan Java, Bali en de Molukken keerden zij in 1597 naar Nederland terug. In navolging van deze reis werden diverse Nederlandse expedities uitgezonden naar ‘de Oost’. In 1598 vertrokken de broers opnieuw naar Indië. Ze bezochten Madagaskar, Vietnam en Sumatra. In 1599 in Atjeh werd Cornelis gedood; Frederik werd voor ruim twee jaar gevangengenomen. Teruggekeerd in Nederland schreef hij een boek over zijn gevangenschap, dat geldt als het eerste Maleise woordenboek en dat ook een catalogus van 303 sterren van het zuidelijk halfrond bevatte, van belang voor de navigatie. In 1603 keerde Frederik terug naar Indië, waar hij werd benoemd tot gouverneur van Ambon. De reizen van de gebroeders De Houtman vormden het begin van de Vereenigde Oostindische Compagnie en de kolonisatie van Nederlands Oost-Indië.
• Houtmanspad
  Genoemd naar zie Houtmansgracht.
• Houtmansplantsoen
  Genoemd naar zie Houtmansgracht.
• Joubertstraat
  Genoemd naar Petrus Jacobus (Piet) Joubert (1831 - 1900), opperbevelhebber van het Zuid-Afrikaanse leger van 1880 tot 1900. Gedurende de eerste Britse annexatie van de Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal) spoorde Joubert aan tot een sfeer van verzet tegen de Britten. Dit leidde tot de Eerste Zuid-Afrikaanse Vrijheidsoorlog of Eerste Boerenoorlog van 1880 - 1881, die eindigde met het herstel van de onafhankelijkheid van de republiek. Tijdens deze oorlog was Joubert commandant-generaal van de Boerentroepen. Hij maakte in 1880 - 1883 met Pretorius en Kruger deel uit van een driemanschap dat de regering van Transvaal vormde. In de Tweede Vrijheidsoorlog of Tweede Boerenoorlog (1899 - 1902) had Joubert nog het bevel over de Transvaalse troepenmacht, maar zijn gezondheid maakte hem dat na korte tijd onmogelijk.
• Krugerlaan
  Genoemd naar Stephanus Johannes Paulus (Paul) Kruger (1825 - 1904), een Zuid-Afrikaanse staatsman. In de Eerste Boerenoorlog deed Kruger van zich spreken als een belangrijke leider met een groot militair inzicht. Het leverde hem viermaal het presidentschap op van de Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal). In 1899 brak de Tweede Boerenoorlog uit en een jaar later verliet Kruger Zuid-Afrika met het Nederlandse slagschip 'De Gelderland', dat was gestuurd door koningin Wilhelmina. Om steun te vragen voor de Boeren verbleef Kruger een tijd in Nederland, waar hij overal met groot enthousiasme werd gehuldigd. Op 6 december 1900 passeerde hij Gouda per trein; op het spoorwegstation werd hij officieel begroet door het gemeentebestuur en deputaties van meer dan 40 verenigingen.
• Magalhaeslaan
  Genoemd naar Fernão de Magalhães (1480 - 1521), een Portugese ontdekkingsreiziger. In dienst van de Spaanse koning vertrok Magalhães in september 1519 met vijf schepen op zoek naar een westwaartse route naar de specerijrijke Molukken. Langs de Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse kust zeilde hij naar de naar hem genoemde Straat van Magallanes, tussen Vuurland en het vasteland van Zuid-Amerika. Zo bereikte hij de Grote Oceaan, die hij vanwege een wekenlang durende windstilte de Stille Oceaan doopte. Vervolgens ontdekte hij de Marianen en de Filipijnen. Op het Filipijnse eiland Mactan werd Magalhães tijdens gevechten met lokale strijders, die weigerden zich laten bekeren tot het katholicisme, gedood. Slechts één van de vijf schepen bereikte in september 1522 het Spaanse Sevilla en was daarmee het eerste schip dat rond de aarde voer.
• Pretoriaplein
  Genoemd naar Pretoria, vanaf 1 mei 1860 de hoofdstad van de voormalige Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal). Dit was een onafhankelijke staat in het zuiden van Afrika, gesticht door blanke Zuid-Afrikaanse boeren die in de jaren veertig van de 19e eeuw diep het binnenland van Zuid-Afrika waren binnengetrokken. De stad is gesticht in 1855 door de Boerenleider Marthinus Pretorius. Hij vernoemde de stad naar zijn vader Andries Pretorius, die na de overwinning op de Zoeloes in de slag bij Bloed-rivier in 1838 als een volksheld werd vereerd. Tegenwoordig is Pretoria de bestuurlijke hoofdstad (waar de regering zetelt) van Zuid-Afrika.
• Scharroosingel
  Genoemd naar Pieter Wilhelmus Scharroo (1883 - 1963), een Nederlandse sportbestuurder. Scharroo was van 1904 tot 1940 werkzaam als kolonel bij de genie en enige jaren als leraar waterbouwkunde aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda. In mei 1940 leidde hij de verdediging van Rotterdam. Na het Duitse bombardement op de stad gaf hij zich over. Scharroo vervulde diverse functies op sportgebied. Zo was hij voorzitter van de Nederlandsche Athletiek Unie, lid van het Nederlandsch Olympisch Comité en lid van het Internationaal Olympisch Comité. Hij was vice-voorzitter van het 'Comité 1928' dat de Olympische Spelen in Amsterdam organiseerde en werkte mee aan de totstandkoming van het Olympisch Stadion.
• Stanleylaan
  Genoemd naar sir Henry Morton Stanley (1841 - 1904), een Welsh-Amerikaanse journalist en ontdekkingsreiziger. Geboren als John Rowlands, vertrok hij op zijn 17e als scheepsjongen naar de Verenigde Staten, waar hij terecht kwam in de Amerikaanse Burgeroorlog. Na de oorlog werd hij journalist in New York. Hij kreeg van de New York Herald de opdracht om in Oost-Afrika op zoek te gaan naar de Britse ontdekkingsreiziger David Livingstone, die hij in november 1871 vond bij het Tanganyikameer. Daarna maakte Stanley nog drie grote Afrikareizen, waarbij hij onder andere de loop van de Congorivier vaststelde, de Semlikirivier ontdekte en een aandeel had in de stichting van de staat Congo en het Britse Oost-Afrika-protectoraat (tegenwoordig Kenia). In 1890 vestigde Stanley zich in Engeland, waar hij in 1895 tot lid van het parlement werd gekozen.
• Abel Tasmanlaan
  Genoemd naar Abel Jansz Tasman (1603 - 1659), een Nederlandse ontdekkingsreiziger. Tasman begon zijn zeemanscarrière in dienst van de Vereenigde Oostindische Compagnie als scheepsmaat, later kreeg hij het commando over meerdere schepen. In 1642 - 1643 leidde hij een expeditie naar het legendarische Zuidland (Terra Australis), waarbij hij als eerste Europeaan om Australië zeilde en Tasmanië en Nieuw-Zeeland ontdekte. Na een tweede expeditie in 1644 kreeg hij in Batavia een functie binnen het hoogste gerechtshof van de VOC. In 1648 ondernam hij een mislukte poging om de Spaanse zilvervloot te onderscheppen. De laatste jaren van zijn zeemansleven bracht Tasman door met het vervoer van vee rond Java.
• Baden Powellplantsoen
  Genoemd naar lord Robert Stephenson Smyth Baden-Powell (1857 - 1941), een Britse militair en stichter van de padvindersbeweging. Als generaal diende Baden-Powell in Brits-Indië en Zuid-Afrika. Tijdens de Boerenoorlog bleek hem de betekenis van een goede training van zijn soldaten. Dit was voor hem aanleiding tot het opstellen van een trainingsprogramma en het invoeren bij jongerenorganisaties van het zogenaamde verkennersspel. In 1908 verscheen zijn boek 'Scouting for Boys'. Baden-Powell nam ontslag uit militaire dienst om zich geheel te wijden aan de padvinderij. In 1920 is hij op de eerste Jamboree uitgeroepen tot chief-scout, internationaal leider van de padvindersbeweging.
• Dr. Leydsstraat
  Genoemd naar dr. Willem Johannes Leyds (1859 - 1940), een Zuid-Afrikaanse staatsman. Hij promoveerde in 1884 tot doctor in de rechten aan de Universiteit van Amsterdam en vertrok daarna naar Zuid-Afrika, waar hij de Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal) vanaf 1888 diende als staatssecretaris en van 1898 tot 1902 als gezant in Europa. Tijdens de Tweede Boerenoorlog (1899 - 1902) was zijn gezantschap in Brussel het centrum van een wijdvertakte propagandacampagne tegen de Britse annexatie van de Zuid-Afrikaanse Republiek en de Oranje Vrijstaat. De beëindiging van de oorlog betekende voor Leyds het verlies van zijn diplomatieke ambt. Vanaf 1905 woonde hij als ambteloos burger in Den Haag en legde hij zich toe op de geschiedschrijving van de zaak waarvoor hij eerder als diplomaat had gestreden.