Uitleg project 'Adressen GZ noteren'
De gezinskaarten 1920–1938 vormen een administratieve archiefbron uit het bevolkingsregister waarin per huishouden de samenstelling en woongegevens van een gezin werden vastgelegd. Op de voorkant van een gezinskaart (GK) staan doorgaans namen van gezinsleden, geboortedata en -plaatsen, beroepen, enz. De gegevens zijn reeds geïndexeerd en doorzoekbaar via de website van het streekarchief. De scans van de gezinskaarten zijn alleen op de Chocoladefabriek te bekijken, het betreft een 'beperkt openbaar archief'. Op de achterkant staan de adressen waar het gezin stond ingeschreven. Deze gegevens zijn nog niet geïndexeerd, dus dat gaan we in dit project doen! En omdat er op de achterkanten geen privacy gevoelige informatie staat, kunnen deze scans wel buiten de Chocoladefabriek getoond worden.
De achterkant van de gezinskaart
In diverse kolommen werden gegevens over het hoofd van het gezin, gezinsleden en soms inwonende knechten of dienstmeiden vermeld. Voor dit project zijn we geïnteresseerd in het adres (of de adressen) die in kolom 14 staat vermeld. Hier hoort de datum van inschrijving uit kolom 15 bij. Er staat hier niet altijd een datum, in de nabewerking zal hier de datum van het begin van de gezinskaarten worden ingevuld. Het kan zijn dat er op meerdere rijen (dus van andere personen dan het hoofd van het gezin) een inschrijvingsdatum staat, hierin zijn we niet geïnteresseerd, deze hoeven niet overgenomen te worden.
NB: op bovenstaande gezinskaart staat er na het huisnummer 56 de tekst "inw" wat staat voor inwonend. Dit hoeft niet overgenomen te worden.
Wanneer er meerdere adressen in kolom 14 staan, dan gaan deze vergezeld van een inschrijvingsdatum op dat adres (en deze staat dan niet in kolom 15). Alle adressen en datums moeten overgenomen worden, zoals de volgende animatie laat zien:
Zoals is the zien in bovenstaande animatie, wordt je in de invoer geholpen. In de straatvelden begin je met het typen van de eerste letters van een straatnaam waarna er een selectie van Goudse straten worden getoond, selecteer de juiste straat. Het kan zijn dat de schrijfwijze op de kaart anders is dan de hedendaagse schrijfwijze; in dit project gaan we uit van de hedendaagse schrijfwijze.
Let op: in sommige gevallen is de straatnaam niet te vinden in de lijst. Dit kan zijn omdat de straatnaam niet meer bestaat of omdat de straatnaam tegenwoordig anders wordt geschreven. Voorbeelden: C. Huygenskade heet tegenwoordig C. Huygensstraat en de Heerenstraat schrijven we als Herenstraat. De hedendaagse Hoge en Lage Gouwe komt op de gezinskaarten voor als Gouwe. Omdat het lastig is te weten aan welke kant van de Gouwe het adres lag, wordt er in dit geval Gouwe uit de selectielijst gekozen. Een andere uitzondering is het adres "aan boord", ook dit kun je selecteren. Kom je een straatnaam tegen die niet voorkomt in de lijst, meld dit dan via de contactfunctie en sla de gezinskaart over.
De datums van in- en afschrijving kun je overtypen zoals deze op de kaart staan, deze worden automatisch omgezet in een nummeriek dag-maand-jaar formaat, bijv. "29 jun 32" wordt wanneer je het datum veld verlaat omgeschreven naar 29-06-1932. Jaartallen als "82" worden omgezet naar 1882.
Hernummering
Soms werden kregen huizen andere nummers. Deze hernummering is op de gezinskaarten aangegeven in het rood:
Voor de invoer van een adres betekent dit het volgende: voer het "oude" huisnummer (in het zwart) in in de Huisnummer kolom. Klik dan op de "knop". Er verschijnt een extra invulveld, voer hier het rode "nieuwe" huisnummer in.
Let op:
- in die gevallen waar er een datum in het rood bij staat geschreven hoeft deze niet overgenomen te worden.
- in een enkel geval is de straatnaam doorgehaald in het rood, bijvoorbeeld de Christiaan Huijgenskade > Huijgensstraat, deze wijzigingen hoeven niet overgenomen te worden.
Geen adressen?
Het kan voorkomen dat de achterkant van de gezinskaart helemaal leeg is. Dit komt waarschijnlijk voor bij 1% van de gezinskaarten die er waren voor inwonende knechten of dienstmeiden die bij een familie inwoonden en daarom een inschrijving of kaart kregen in het bevolkingsregister. Op de voorkant van dergelijke kaarten staat veelal wel één of meerdere adressen, maar binnen dit project slaan we deze over. Dus, bij een lege scan, klik op de knop "Geen adressen".
Extra adressen
Hieronder een gezinskaart waar de ambtenaar van de Burgerlijke Stand wat creatief moest worden, informatie die in kolom 14 hoort werd door ruimte gebrek in kolom 20 erbij geschreven. In dit voorbeeld is ook zichtbaar dat dit gezin van 22 mei 1913 to 29 oktober 1925 woonden en toen naar Rotterdam verhuisden. Op 13 januari 1926 kwam het gezin weer terug en verhuisden tot eind 1938 nog vele malen. Via de knop '+EXTRA ADRES' komt er een extra adresregel bij (standaard staan er 4, wat meestal genoeg is). Invoer van deze kaart is een hele klus!
