Gebouw
Aanvullend type
Naam
nl
Agnietenkapel
Omschrijving
nl
De Agnietenkapel is een restant van het Sint-Agnesklooster dat hier vroeger stond. Het convent wordt voor het eerst genoemd in 1455, mogelijk bestond het al veel eerder. Omstreeks 1476 kreeg het klooster recht op een eigen kapel en een kerkhof. In 1516 verbleven er 96 vrouwen, in 1566 was hun aantal gedaald tot 30. Het Agnietenklooster was net als vele andere verplicht tot het betalen van belastingen, opgelegd door de landsheer, waardoor er regelrechte armoede heerste. Desondanks moet de kapel op Sint-Agnietendag (21 januari 1572) een prachtige aanblik hebben geboden. De prior Wouter Jacobsz herinnert daar een jaar later aan. Hij schrijft dat hij toen de schone kerk van zijn Agnietenconvent '[…] ter eeren Go[o]ds toegemaeckt hadde gesien, mids dat aldaer soe schoene dienst gedaen werde', maar dat de kerk nu geheel woest was en verlaten.
Na de reformatie kwam het klooster in bezit van de stad, waarna de beelden en altaren er uit werden verwijderd. Na 1600 vonden Vlaamse tapijt- en lakenwevers er een onderkomen voor hun weefgetouwen. De kapel kreeg vervolgens nog vele afwisselende bestemmingen. In 1619, tijdens de twisten tussen remonstranten en contraremonstranten bivakkeerde er een vendel soldaten. In 1631 bracht een timmerman er ingrijpende veranderingen aan, zoals een derde balklaag, kruis- en bolkozijnen en dakkapellen. In 1643 werd de Agnietenkapel 'met een waschhuys ende eene bequaeme wooninghe' bij opbod en afslag verpacht voor 205 gulden per jaar. Van 1653-1924 was de Bank van Lening, ook wel de Lommerd genoemd, gevestigd in de kapel. Het grachtje dat er langs liep dankte hieraan zijn naam: het Lommerdse Watertje. Na 1924 installeerde men in de kapel achtereenvolgens een stempellokaal voor de arbeidsvoorziening, het kantoor van de distributiedienst, een noodpostkantoor en kunstcentrum Burgvliet. Toen moest het voor instortingsgevaar worden ontruimd. Bij het begin van de restauratie in 1972 verkeerde de kapel in een bouwvallige toestand, ze moest zelfs worden gestut. Er kwamen interessante bouwsporen aan het licht, zoals het bestaan van een tribune of bovenkoor, de aanwezigheid van luiken, beeldnisjes en hoog in de muren 88 klankpotten in groepjes van vijf (quincunx). Deze potjes dienden om de nagalm in het gebouw te verminderen.
De eiken deur met klopper, die stamt uit de zeventiende eeuw, bevond zich aanvankelijk aan de rechterzijde, met erboven een rond venster. Voor de kapel stond een gebouwtje, dat werd afgebroken; in de grond, op 80 cm diepte, ontdekte men funderingen van ovens die mogelijk toebehoorden aan de keuken van het klooster. De ronde vormen ervan zijn zichtbaar gemaakt in het plaveisel. De omlijsting van de deur in Lodewijk XV stijl en het stadwapen daarboven dateren vermoedelijk uit 1756. De ingang bevindt zich nu in het midden en het ronde venster in de bovengevel is verdwenen. In plaats daarvan kwamen drie smalle vensters met luiken boven een natuurstenen lijst. Op de plaats waar eens het altaar stond ligt nog een altaarsteen, herkenbaar aan de vijf wijdingskruisjes. De kapel werd geopend op 30 augustus 1975 en wordt sindsdien gebruikt voor concerten, exposities, lezingen et cetera.
Na de reformatie kwam het klooster in bezit van de stad, waarna de beelden en altaren er uit werden verwijderd. Na 1600 vonden Vlaamse tapijt- en lakenwevers er een onderkomen voor hun weefgetouwen. De kapel kreeg vervolgens nog vele afwisselende bestemmingen. In 1619, tijdens de twisten tussen remonstranten en contraremonstranten bivakkeerde er een vendel soldaten. In 1631 bracht een timmerman er ingrijpende veranderingen aan, zoals een derde balklaag, kruis- en bolkozijnen en dakkapellen. In 1643 werd de Agnietenkapel 'met een waschhuys ende eene bequaeme wooninghe' bij opbod en afslag verpacht voor 205 gulden per jaar. Van 1653-1924 was de Bank van Lening, ook wel de Lommerd genoemd, gevestigd in de kapel. Het grachtje dat er langs liep dankte hieraan zijn naam: het Lommerdse Watertje. Na 1924 installeerde men in de kapel achtereenvolgens een stempellokaal voor de arbeidsvoorziening, het kantoor van de distributiedienst, een noodpostkantoor en kunstcentrum Burgvliet. Toen moest het voor instortingsgevaar worden ontruimd. Bij het begin van de restauratie in 1972 verkeerde de kapel in een bouwvallige toestand, ze moest zelfs worden gestut. Er kwamen interessante bouwsporen aan het licht, zoals het bestaan van een tribune of bovenkoor, de aanwezigheid van luiken, beeldnisjes en hoog in de muren 88 klankpotten in groepjes van vijf (quincunx). Deze potjes dienden om de nagalm in het gebouw te verminderen.
De eiken deur met klopper, die stamt uit de zeventiende eeuw, bevond zich aanvankelijk aan de rechterzijde, met erboven een rond venster. Voor de kapel stond een gebouwtje, dat werd afgebroken; in de grond, op 80 cm diepte, ontdekte men funderingen van ovens die mogelijk toebehoorden aan de keuken van het klooster. De ronde vormen ervan zijn zichtbaar gemaakt in het plaveisel. De omlijsting van de deur in Lodewijk XV stijl en het stadwapen daarboven dateren vermoedelijk uit 1756. De ingang bevindt zich nu in het midden en het ronde venster in de bovengevel is verdwenen. In plaats daarvan kwamen drie smalle vensters met luiken boven een natuurstenen lijst. Op de plaats waar eens het altaar stond ligt nog een altaarsteen, herkenbaar aan de vijf wijdingskruisjes. De kapel werd geopend op 30 augustus 1975 en wordt sindsdien gebruikt voor concerten, exposities, lezingen et cetera.
Commentaar
Restant van het Agnietenklooster, dat kort na de Reformatie is gesloopt. De voormalige kapel heeft tot op heden diverse profane functies gehad.
Straat
Adres
Nieuwe Markt 100
Beschreven op
Permalink
Geometrie
Identifier
Status
nl
Vrije Evangelische Gemeenten (niet bij Bond)
Commentaar
No comment yet! Log in and be the first to add one!