Gaderboeken van de accijns op turf en kolen fungeren als de gedetailleerde inningsregisters van indirecte belastingen op de belangrijkste brandstoffen van weleer. In deze boeken hielden de belastingontvangers of pachters (de 'gaders') nauwgezet bij welke hoeveelheden turf en kolen de gemeenschap binnenkwamen en welk bedrag aan accijns daarover werd afgedragen aan de lokale schatkist. Omdat deze brandstoffen essentieel waren voor zowel huishoudelijke verwarming als voor brandstofintensieve industrieën, bieden deze registers een scherp inzicht in de lokale economische bedrijvigheid en het dagelijkse energieverbruik van de bevolking. Deze bron gaat vaak gepaard met juridische documenten, zoals verpachtingsvoorwaarden of besluiten over belastingvrijstellingen voor specifieke groepen, waardoor het niet alleen een financiële administratie is, maar ook een weerspiegeling van de bestuurlijke en juridische machtsverhoudingen rondom de handel in vitale levensbehoeften.
| Inventaris | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0001.552 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, Akte waarbij graaf Willem VI zijn derdedeel van de vreemde accijnzen in Gouda aan die stad verpacht en de afhoring van de stadsrekeningen regelt, 1410 | |||||
| 0001.554 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, Akte waarbij Filips, koning van Castilië, de erfpacht van het derdedeel van de vreemde bieraccijns, en de erfpacht van de watertol en de botermarkt in Gouda aan die stad verkoopt, 1505. Met kwitantie van de ontvanger-generaal wegens ontvangst van £ 2822.8.-, 1505 okt. 23 | |||||
| 0001.555 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, Akte van de sententie van het Hof van Holland inzake de vrijdom van bieraccijns van de proveniers in het St. Elisabethgasthuis, 1544 | |||||
| 0001.564 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, Rekening van inkomsten en uitgaven van de ontvanger van de bieraccijns en de meelaccijns voor het tijdvak 1651 februari-1652 januari | |||||
| 0001.567 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, April - oktober 1708 | |||||
| 0001.568 | Gaderboeken van de accijns op turf en kolen, November 1708 - maart 1709 |