religieuze gebouwen
kerken
Kleine Kerk
De kerkenraad van de Hervormde Gemeente maakte in 1840 in een brief aan de minister van Staat duidelijk dat er grote behoefte bestond aan een gebouw, waar minstens 500 armlastige leden van de gemeente een preek konden horen die voor hen begrijpelijk was. Bovendien waren er velen die zich vanwege hun schamele kleding niet in de Sint Janskerk durfden vertonen. Met enig heen en weergeschuif wat betreft de financiën kwam er een werkgroep met de naam ‘Commissie voor de daarstelling en instandhouding van de Armenkerk bij de Hervormde Gemeente van Gouda’. Diverse locaties werden bezocht. Ook werd de mogelijkheid geopperd om de Turfkerk aan de Groenweg te restaureren en voor dit doel in te richten als ‘[…] een monument hetwelk de stad tot sieraad zoude strekken’. Wat een prachtige gelegenheid om deze historische kapel te behouden! Maar het stadsbestuur wilde er vanaf en bood de kapel in 1851 per advertentie aan voor de sloop, tegelijk met de Rotterdamse Poort. Uiteindelijk kocht men aan de Peperstraat een pand voor ƒ 1500,- en kon met de verbouw worden begonnen. De eerste dienst vond plaats op zondag 4 december 1842. Aanvankelijk zong men zonder orgelbegeleiding, maar in 1867 werd een geheel nieuw orgel in gebruik genomen, waar een ieder niet weinig trots op was. Er werden genummerde blikken plaatjes aan iedere bedeelde uitgereikt. Wie aan de diaconie geen plaatje kon tonen, werd tien cent gekort op zijn uitkering. Dominee Swaan, die had geconstateerd dat veel kinderen in lompen gekleed waren, zette de damesverenigingen aan het werk om kleding te maken. Met Kerstmis werd voor de kinderen niet alleen een feest met versnaperingen in de kerk gehouden, ze kregen ook bij die gelegenheid een nieuwe outfit. Aan de Bogen werd in 1862 een huis gekocht en verbouwd tot consistoriekamer en catechisatielokaal, dat aansloot op het kerkgebouw. Een van de predikanten stelde voor om de naam Armenkerk te vervangen door ‘Kleine Kerk’, dit ter onderscheiding van de Sint-Jan, die ook wel Grote Kerk werd genoemd. Hij vond de naam beslist denigrerend. Tot 1953 werd de kerk ook verhuurd voor bijeenkomsten van allerlei aard. Daarna werd het verkocht aan de NV P.J. Endenburg’s Zeilmakerij, Scheepstuiging en Aannemingsbenodigdheden
Armenkerk
inbouw appartementen