bTXPm0
id: 92174

Grote Volmolen
type: CreativeWork
type: Gebouw
created: 2022-09-24T16:32:04+00:00
id: 92181
is public: true
item set: bTXPm0
sd date published: 2022-09-24T16:32:04+00:00
owner: https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/users/2
resource class: https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/resource_classes/1067
resource template: https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/resource_templates/40
site: https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/sites/2
title: Grote Volmolen
has geometry:
  as WKT: POINT(4.714482 52.007366)
additional type: getijdenmolens
  type: DefinedTerm
  type: URL
  name: watermolens
  name: volmolens
  name: eekmolens
  name: molens
description: Al heel vroeg maakte men in Gouda gebruik van het getij. De eerste verbinding of 'duiker' is al vóór 1400 aangelegd bij de Punt en vormde een verbinding tussen de (Oost)haven en de Spieringstraat. Het hoogteverschil zorgde voor de instroom van vers schoon water in de binnenstad (voor drinkwater en de bierproductie). De duiker aan de Veerstal wordt in 1620 omgebouwd tot 'Volmolen'. Dat is een watermolen met een schoepenrad waarbij dit rad enige 'stampers' aandreef. Hierdoor hoefde men de lakense stoffen niet meer met de voeten in de urine aan te stampen en deed de mechanisering zijn intrede. Men was er zo tevreden over dat al in 1630 werd besloten een tweede volmolen te bouwen. Bij de Punt werd een duiker gebouwd tussen de IJssel en het grachtje van de Spieringstraat. Deze was ongeveer 167 cm hoog en 73 cm breed. In 1632 was deze gereed en er kwamen wel 12 'volkommen' om de lakense stof te 'vollen' (viltachtig zacht maken). De lakenindustrie werd aan het eind van de 17e eeuw beduidend minder belangrijk. We zien dat in het midden van deze eeuw al hennep en vlas werd 'gebeukt' voor de touw- en kleingarenindustrie. In 1691 maakt al een 'witmaker' (zeemleerbereider) gebruik van de volmolen. In 1852 trekt er een olieslager in en in 1870 wordt het rad stilgezet. Het gebouw aan de Punt wordt dan een kaaspakhuis. Daarna is het rad verdwenen. Toch bleef de duiker nog een belangrijke functie behouden. Thans worden de duikers aan de Punt en bij de Peperstraat gebruikt om er in droge tijden voor te zorgen dat het waterpeil in de binnenstad hoog genoeg blijft om te voorkomen dat heipalen gaan rotten. In 2005 is de duiker aan de Punt deels ingestort. Onder het wegdek langs de IJssel heeft een deel van de gemetselde duiker het begeven. Er is een damwand aan de IJsselkant geslagen en de duiker is drooggelegd. Bij de ingang aan het Houtmansplantsoen is in de muur links nog goed te zien waar vroeger het waterrad heeft gezeten. Cirkelvormige slijtageplekken geven het nog aan. Beneden i…
end date: 1870
start date: 1631
subject of: https://zoeken.allemolens.nl/tenbruggencatenummer/10147
subject of: https://www.molendatabase.org/molendb.php
status: restant
is part of: bD64Hu

Goudse-monumenten.pdf
label: Stichting Open Monumentendag Gouda

https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/resource_classes/1067
id: 1067

https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/resource_templates/40
id: 40

https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/sites/2
id: 2

https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/users/2
id: 2

https://www.goudatijdmachine.nl/omeka/api/value_annotations/3049258
subject: Grote Volmolen
predicate: description
object: Al heel vroeg maakte men in Gouda gebruik van het getij. De eerste verbinding of 'duiker' is al vóór 1400 aangelegd bij de Punt en vormde een verbinding tussen de (Oost)haven en de Spieringstraat. Het hoogteverschil zorgde voor de instroom van vers schoon water in de binnenstad (voor drinkwater en de bierproductie). De duiker aan de Veerstal wordt in 1620 omgebouwd tot 'Volmolen'. Dat is een watermolen met een schoepenrad waarbij dit rad enige 'stampers' aandreef. Hierdoor hoefde men de lakense stoffen niet meer met de voeten in de urine aan te stampen en deed de mechanisering zijn intrede. Men was er zo tevreden over dat al in 1630 werd besloten een tweede volmolen te bouwen. Bij de Punt werd een duiker gebouwd tussen de IJssel en het grachtje van de Spieringstraat. Deze was ongeveer 167 cm hoog en 73 cm breed. In 1632 was deze gereed en er kwamen wel 12 'volkommen' om de lakense stof te 'vollen' (viltachtig zacht maken). De lakenindustrie werd aan het eind van de 17e eeuw beduidend minder belangrijk. We zien dat in het midden van deze eeuw al hennep en vlas werd 'gebeukt' voor de touw- en kleingarenindustrie. In 1691 maakt al een 'witmaker' (zeemleerbereider) gebruik van de volmolen. In 1852 trekt er een olieslager in en in 1870 wordt het rad stilgezet. Het gebouw aan de Punt wordt dan een kaaspakhuis. Daarna is het rad verdwenen. Toch bleef de duiker nog een belangrijke functie behouden. Thans worden de duikers aan de Punt en bij de Peperstraat gebruikt om er in droge tijden voor te zorgen dat het waterpeil in de binnenstad hoog genoeg blijft om te voorkomen dat heipalen gaan rotten. In 2005 is de duiker aan de Punt deels ingestort. Onder het wegdek langs de IJssel heeft een deel van de gemetselde duiker het begeven. Er is een damwand aan de IJsselkant geslagen en de duiker is drooggelegd. Bij de ingang aan het Houtmansplantsoen is in de muur links nog goed te zien waar vroeger het waterrad heeft gezeten. Cirkelvormige slijtageplekken geven het nog aan. Beneden i…
author: Goudse-monumenten.pdf

https://www.molendatabase.org/molendb.php
label: Ten Bruggencatenummer 4221 (MolenDatabase.nl)

https://zoeken.allemolens.nl/tenbruggencatenummer/10147
label: Ten Bruggencatenummer 10147 (AlleMolens.nl)