Het Proveniershuis is in 1680 opgericht als hoofdgebouw van het daarachter gelegen Lazarus- of Leprooshuis. Dit was in 1579 ingericht op het terrein van het nonnenklooster St. Marie. Het Lazaruserf strekte zich uit van het Rotterdamsche Veer tot de Vest aan de Turfsingel. De ingang van het Lazarushuis bevond zich aan het Rotterdamsche Veer, het bekende Lazaruspoortje, sinds 1965 poortgebouw van het Stedelijk Museum Het Catharina Gasthuis, Achter de Kerk. Op het Lazaruserf stonden ook verschillende woningen, die - nadat zich in de loop der jaren geen lijders aan leprosie aanmeldden om opgenomen te worden (de laatste in 1652) - bewoond werden door zgn. proveniers. Dit is de reden dat het Proveniershuis in Adresboeken als straatnaam is opgenomen. De woningen op het Leprozenerf droegen de wijknummering C 105 - 155. Het fraaie hoofdgebouw werd in 1910 afgebroken ten behoeve van de bouw van een elektrische centrale voor de Gemeente Lichtfabrieken (thans het G.E.B.), die het terrein in 1977 weer hebben verlaten. Een provenier (of kostkoper) was iemand die zich voor het leven in het gesticht had ingekocht voor huisvesting en levensonderhoud. Er werden ook wel proveniers opgenomen waaraan als voorwaarde werd gesteld, dat zij werkzaamheden ten behoeve van het Proveniershuis moesten verrichten.
Vermeld in Adresboeken van Gouda, 1875-1909.
Proveniershuis
aan de Hoge Gouwe, tussen het Rotterdamsche Veer (thans het Nonnenwater) en de Vest
Goudsche straatnamen (Scheygrond), pagina 155