Kademuur Jeruzalemstraat te Gouda, gemeente Gouda
M. Hanemaaijer, 2023, "Kademuur Jeruzalemstraat te Gouda, gemeente Gouda", https://doi.org/10.17026/AR/E6THFH, DANS Data Station Archaeology, V1
ADC ArcheoProjecten heeft in februari en maart 2023 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Kademuur Jeruzalemstraat te Gouda. Aan de hand van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Op basis van de landschappelijke ontwikkeling vóór het ontstaan van de stad Gouda geldt voor de diepere ondergrond van het plangebied dat op de afzettingen van het Benschop systeem; de Gouderak stroomgordel en de Zuidplas stroomgordel archeologische resten aanwezig kunnen zijn uit het Mesolithicum. Indien aanwezig zullen deze resten zich bevinden op ca. 8 m -mv (7,5 m -NAP). Nadat deze stroomgordels inactief raakten, ontstond in het plangebied een pakket Hollandveen. De top van het veen ligt op ca. 5,5 m -mv (5 m -NAP). Als het veen goed ontwaterd is, kunnen op de top van het veen resten aanwezig zijn uit de periode Neolithicum tot en met de IJzertijd. Het gebied kwam pas rond het begin van de jaartelling weer onder directe invloed van een rivier te staan, toen de Hollandsche IJssel ontstond als aftakking van de Oude Rijn. Rond deze periode ontstonden ook de veenrivieren de Gouwe en de Oude Gouwe, de laatste stroomde mogelijk door het zuidelijk deel van het plangebied. Op de top van de oevers van de Hollandsche IJssel en de Gouwe kunnen resten uit de Romeinse tijd worden aangetroffen. De oevers worden verwacht op ca. 3,2 – 4,2 m -mv (3 – 4 m -NAP). Het plangebied ligt nabij de motteburcht van de Heren van Goude, waar pre-stedelijk Gouda ontstond in de 11e/12e eeuw. In 1272 kreeg Gouda stadsrechten. De gracht in het plangebied is vermoedelijk gegraven in de 13e eeuw. In het plangebied kunnen aan de straatzijde restanten van (voormalige) bestrating, ophogingslagen, restanten van voormalige kademuren en houten funderingen aanwezig zijn. Uit het bureauonderzoek is gebleken dat de kademuur, tot een diepte van ca. 1,4 m -mv, in de jaren 40 van de 20e eeuw kan zijn vervangen. Recenter, in 2017, is de kademuur direct ten noorden van de Collatiebrug gerenoveerd. Hierbij zijn in het bestaande deel stekken ingeboord om de samenhang van de kade te borgen. Uit tekeningen van de renovatie blijkt ook een herstelprincipe waarbij stalen buispalen door de kademuur heen zijn geboord. In 2017 is aan de andere kant van de Collatiebrug een archeologische begeleiding uitgevoerd waarbij een ouder bruggenhoofd, pal achter de bestaande, is aangetoond. In de grachtvulling kan, al dan niet met opzet, materiaal gedumpt zijn. Het kan gaan om pottenbakkersafval, stadsafval, scheepsonderdelen, gebruiksvoorwerpen en dergelijke. Deels kan dit materiaal tijdens het gebruik van de gracht ook weer verwijderd zijn tijdens het baggeren van de gracht dat geregeld zal hebben plaatsgevonden.